Belirlemeye

Belirlemeye is Türkçe’de belirlemek fiilinin -maya/-meye ekiyle oluşturulan isim-fiil (verbal noun) formudur. Bu yapı, fiilin yapılacak olan eylemi “to determine” anlamında, infinitive benzeri bir anlam taşıyarak cümlede bağımlı bir öğe olarak kullanılır. Belirlemek kökünden türeyen belirlemeye, fiilin temel anlamı olan belirleme/tesis etme eylemini, bağlamına göre amaç, niyet veya hedef olarak ifade eder.

Kullanım açısından belirlemeye çoğu zaman amaç belirten, neden-sonuç bağlantılı veya tamamlayıcı yapılar içinde karşımıza çıkar. Örneğin, amaç bildirici bağlamlarda “belirlemeye yönelik” ifadesi, bir çalışmanın amacı olarak belirleme eylemini hedefler. Ayrıca fiil öbeğine katılarak “belirlemeye çalışmak, belirlemeye karar vermek” gibi yapılarla kullanılır; bu durumda belirlemeye, olmak üzere yapılacak eylemin yönünü belirtir.

Çalışmalarda ve raporlarda sık karşılaşılan kullanımlara örnekler şunlardır:

- Hipotezi belirlemeye çalışıyorlar.

- Verinin güvenilirliğini belirlemeye yönelik bir analiz yapılıyor.

- Karar vermeden önce durumu belirlemeye çalışıyoruz.

Belirlemeye, Türkçe’de çoğunlukla diğer fiillerle kurulan non-finite (bağımlı) cümleler içinde geçer; amaç, hedef veya niyet belirtmek için kullanılır. Eş anlamlılar arasında belirleme fiilinin isim-fiil formu olan belirleme ve -mek/-mak ile kurulan diğer bağlaçlar bulunabilir. Bu bağlamda belirlenecek sonuçlar, kararlar veya akademik analizler için temel eylem olarak işlev görür.