Aldehýðar

Aldehýðar eru lífræn efnasambönd sem innihalda karboxýl hóp. Þessi hópur samanstendur af kolefnisatóm, tvöfalt tengdu súrefnisatóm og einu vetnisatóm. Almennt formúla aldehýða er RCHO, þar sem R táknar alkýlhóp eða vetni. Aldehýðar eru nefndir eftir samsvarandi alkóhól með því að skipta út "-ól" endanum fyrir "-al". Til dæmis er etanól nefnt etanal.

Eiginleikar aldehýða eru háðir lengd kolefniskeðjunnar. Lægri aldehýðar, eins og formaldehýð og etanal, eru litlausir vökvar með stingandi lykt. Þeir eru leysanlegir í vatni og alkóhólum. Hærri aldehýðar eru minna leysanlegir í vatni en leysanlegir í lífrænum leysum. Aldehýðar eru hvarfgjarnir efnasambönd og taka þátt í ýmsum efnafræðilegum viðbrögðum, svo sem oxun, minnkun og við bætingu.

Þessi efnasambönd finnast víða í náttúrunni og gegna mikilvægu hlutverki í lífefnafræðilegum ferlum. Formaldehýð er notað sem rotvarnarefni og sótthreinsiefni. Etanal er notað við framleiðslu á asetískri sýru og asetati. Margir aldehýðar hafa sérstakar lyktir og eru notaðir í ilmvatns- og bragðefnaiðnaði. Þeir eru einnig mikilvægir milliefni í framleiðslu á ýmsum efnum, þar á meðal plasti, lyfjum og skordýraeitri.