Acetylacja

Acetylacja to proces polegający na przyłączeniu grupy acetylowej (−COCH3) do cząsteczki. Może mieć charakter chemiczny, stosowany w syntezach organicznych, lub enzymatyczny, zachodzący w organizmach żywych. W biologii donor grupy acetylowej najczęściej stanowi acetylo-CoA, natomiast w chemii organicznej używa się różnorodnych reagentów acetylujących.

Najważniejszym przykładem acetylacji enzymatycznej jest acetylacja histonów, która reguluje strukturę chromatyny i dostępność regionów genów. Enzymy przenoszące grupę acetylową na białka nazywane są acetylo-transferazami; wśród nich wyróżniają się histon acetyltransferases (HATs). Usuwanie tej grupy katalizują histon deacetylases (HDACs) oraz sirtuiny (klasa III). Dzięki temu acetylacja wpływa na ekspresję genów, interakcje białek i liczne procesy komórkowe. Poza histonami acetylacja modyfikuje także inne białka, enzymy i receptory, co ma znaczenie w regulacji metabolizmu i sygnałów komórkowych. Procesy te odgrywają rolę w rozwoju, różnicowaniu komórek, odpowiedzi na stres i wielu chorobach, w tym nowotworach.

W chemii organicznej acetylacja jest szeroko stosowana do ochrony grup funkcyjnych i w syntezach, gdyż modyfikuje właściwości chemiczne substratów. W przemyśle jednym z kluczowych zastosowań jest produkcja octanu celulozy (octan celulozy), czyli celulozowych esterów; pochodny ten znajduje zastosowanie w włókiennictwie, opakowaniach i filmach.

Metody wykrywania acetylacji obejmują immunohisto-chemie i analitykę masową. Stosuje się przeciwciała przeciw acetylowanym lizynom w białkach oraz techniki chromatograficzne i spektrometrię mas.