Abberacja

Abberacja (często błędnie zapisywana jako abberacja) to ogólny termin oznaczający odchylenie od prawidłowego przebiegu lub oczekiwanego obrazu w danej dziedzinie. Pojęcie występuje w optyce, okulistyce, biologii i innych naukach. Pochodzi od łacińskiego aberratio, które dosłownie oznacza odejście od właściwego biegu lub błędne działanie.

W optyce, fotografii i astronomii aberracja odnosi się do niepożądanych zniekształceń obrazu wywołanych ograniczeniami konstrukcyjnymi lub materiałowymi układu optycznego. Główne rodzaje to aberracja chromatyczna, wynikająca z różnego załamania światła o różnych długościach fali; aberracja sferyczna, gdy światło z różnych promieni soczewki skupia się w różnych punktach; koma, powodująca rozmycie gwiazd na brzegu obrazu; astygmatyzm, zniekształcenie tworzące nieostry obraz w jednym kierunku; zniekształcenie pola i dystorsja, które zniekształcają kształt obrazu w całym polu widzenia. W praktyce ogranicza się je projektowaniem soczewek asferycznych, układów dwusoczewkowych achromatycznych lub apochromatycznych, a także technikami cyfrowymi i kalibracją w postprodukcji.

W biologii i medycynie aberracja może oznaczać odchylenie od typowego rozwoju lub morfologii organizmu. U człowieka i zwierząt obejmuje wrodzone wady anatomiczne, anomalie rozwojowe i inne nieprawidłowości. W okulistyce termin ten używany jest także w odniesieniu do odchyleń w budowie i funkcji oka, które wpływają na ostrość widzenia i percepcję kolorów.

Zastosowania terminu zależą od kontekstu; w naukach przyrodniczych zwykle opisuje się źródła błędów i ograniczeń oraz strategie ich niwelowania. Poprawny zapis w języku polskim to aberracja; forma abberacja jest potocznym błędem zapisu.