ákvarðanaferla

Ákvarðanaferlar eru ferlar sem menn fylgja þegar teknar eru ákvarðanir innan stofnana, fyrirtækja og opinberrar stjórnsýslu. Hugtakið vísar til samsetningar skrefa sem stuðla að skýrri, sanngjarnri og rekjanlegri ákvörðun. Í íslenskri notkun er oft talað um ákvarðanaferla sem heild sem tryggir gegnsæi, ábyrgð og réttmæti ákvarðana.

Helstu stig ákvarðanaferla eru: vandamál skilgreint og markmið sett; gagnaöflun og greining; samráð við hagsmunaaðila; framleiðsla og mati möguleika; áhrifamat og áhættumat; lagalegt og stefnumótunar samræmi; rökstuðningur og ákvörðun; framkvæmd og innleiðing; og eftirfylgni og mats.

Í íslenskri stjórnsýslu er markmiðið að ákvarðanir séu lagalegar, sanngjarnar og gegnsæjar. Rökstuðningur, aðgengi að gögnum og réttur til kæru eða andmæla eru grundvallaratriði í ákvarðanaferlum. Meðferð hagsmunaaðila og aðhald opinberra aðila stuðla að trausti og lögmæti ákvarðana.

Notkun ákvarðanaferla nær yfir sveitarfélög, ríkisstofnanir og fyrirtæki. Þeir koma að skipulagi verkefna, úthlutun leyfa, byggingarmál, skipulag og fjárhagslegri ákvarðanatöku, innkaup og stefnumótun. Markmiðið er að ákvarðanir séu vel upplýstar, teknar á sanngjarnan hátt og framkvæmanlegar.

Málflutningur og áskoranir felast í flækjustigi samráðanna, möguleikum skekkja og tímaþunga. Góð ákvarðanaferli byggja á skýrum reglubundnum ferlum, gagnsæi og stöðugri eftirfylgni.