xatolik

Xatolik — xato yoki kamchilik bo‘lib, belgilangan norma, qoidaga yoki kutilgan natijaga mos kelmaydigan holatni ifodalaydi. Kundalik nutqda bu so‘z ko‘proq noto‘g‘ri qaror, ma’lumot yoki ish natijasi uchun qo‘llaniladi; ilmiy, texnik va ijtimoiy kontekstlarda esa xatolik kengroq nuqson turini ifodalaydi.

Etimologiyaga ko‘ra, xatolik so‘zining ildizi xato so‘ziga -lik qo‘shimchasidan hosil bo‘lgan bo‘lib, "xatolik bo‘lish holati" ma’nosini beradi.

Xatoliklar turli ko‘rinishda uchraydi. Insoniy xatolar — noto‘g‘ri qarorlar, hisob-kitobdagi xatolar, tafakkurdagi noto‘g‘ri xulosalar; o‘lchov xatolari — asboblarning aniqlik cheklovlari tufayli kelib chiqadi; dasturiy ta’minotdagi xatolar — koddagi nuqsonlar yoki noto‘g‘ri ishlov berish natijasi. Shuningdek, semantik xatolar (ma’noni noto‘g‘ri tushunish) va yozuv xatolari ham mavjud.

Aniqlash va tuzatish: xatoliklarni aniqlash uchun tekshirish, tasdiqlash, sinovlar, debugging, kalibrlash va validatsiya amallari qo‘llaniladi. Sifat nazorati, xavfsizlik choralarini qo‘llash, jarayonlarni takomillashtirish xatoliklar sonini kamaytiradi; o‘z xatoliklarini tan olish esa professional etikaga kiradi.

Misol uchun, o‘lchov xatosi tufayli ilmiy natija noto‘g‘ri kelishi mumkin; dasturdagi xato esa foydalanuvchi uchun noto‘g‘ri natijalar chiqaradi.