variolacji

Variolacja, zwana także inoculacją, to dawna metoda profilaktyczna przeciw ospie prawdziwej polegająca na wprowadzeniu do organizmu materiału pochodzącego z pęcherzy ospowych (variola). Celem była wywołanie łagodnej infekcji i nabycie odporności na ospę.

Historia i zakres stosowania: Praktykę rozwijano w Azji (zwłaszcza w Indiach i Chinach) oraz w Afryce i na Bliskim Wschodzie, a następnie przeniesiono do Europy w XVII–XVIII wieku. W Imperium Osmańskim variolacja była popularna i szeroko stosowana; w Europie i Ameryce Północnej procedury były prowadzone w różnym stopniu. Doświadczenia sugerowały obniżenie śmiertelności wśród inoculowanych, lecz istniało ryzyko ciężkiego przebiegu choroby i przeniesienia zakażenia na inne osoby.

Technika: Najczęściej materiał z pęcherzy ospowych wprowadzano przez drobne nacięcie na skórze (zwykle na ramieniu) lub wdmuchiwano proszek do nosa. Skutkiem była zazwyczaj łagodna, kontrolowana ospa, która dawała odporność.

Znaczenie i przekształcenie: W 1796 roku Edward Jenner opracował szczepienie oparte na materiałach z cowsfednego mleczaka (cowpox), co zapoczątkowało odejście od variolacji. W XX wieku masowe programy szczepień doprowadziły do eradykacji ospie prawdziwej; WHO ogłosiła zakończenie choroby w 1980 roku. Obecnie variolacja nie jest praktykowana w medycynie ze względu na ryzyko i dostępność bezpieczniejszych metod immunizacji.