tækifæriskostnaður

Tækifæriskostnaður, einnig þekktur sem kostnaður við næsta valkost eða efnislegur kostnaður, er grundvallaratriði í hagfræði sem vísar til verðmætis óunnu tækifæranna sem eru látin víkja þegar ákvörðun er tekin. Það er ekki endilega mælanlegur peningalegur kostnaður heldur huglægt mat á því sem fór úr hendi. Þegar einstaklingur eða fyrirtæki velur eina leið er það að hafna öðrum möguleikum. Tækifæriskostnaðurinn er metinn á grundvelli þess sem hefði orðið ef besta aðra valkostinum hefði verið fylgt.

Hugtakið er mikilvægt við ákvarðanatöku á öllum sviðum, allt frá persónulegum fjármálum til stefnumótunar fyrirtækja og opinberrar stefnu. Til dæmis, ef einstaklingur ákveður að eyða peningum í frí, er tækifæriskostnaðurinn sú vaxtatekjur sem hann hefði getað fengið með því að setja þá peninga í sparnað eða fjárfestingu, eða verðmæti annarra vara eða þjónustu sem hann hefði getað keypt. Fyrir fyrirtæki gæti tækifæriskostnaður þess að fjárfesta í nýrri tækni verið sá hagnaður sem hefði getað skapast með því að fjárfesta í annarri framleiðslulínu. Ríkisstjórnir standa einnig frammi fyrir tækifæriskostnaði þegar þær ákveða fjárveitingar, þar sem hver dollar sem varið er í einn opinberan geira er ekki tiltækur fyrir annan. Að skilja tækifæriskostnað hjálpar til við að meta raunverulegan kostnað ákvarðana og leiðir til skilvirkari nýtingar á takmörkuðum auðlindum.