tranzistorlar

Tranzistorlar, üç uçlu yarı iletken elektrik devre elemanlarıdır ve sinyalleri güçlendirmek veya anahtarlamak için kullanılır. Modern elektronik cihazların temel yapı taşlarını oluştururlar.

İki ana türe ayrılır: Bipolar Junction Transistor (BJT) ve Field-Effect Transistor (FET). BJT üç uçludur: emitter (emiter), taban ve kollektor; NPN ve PNP konfigürasyonları bulunur. FET ise kapı (gate), kaynak (source) ve dren (drain) uçlarına sahiptir; MOSFET ve JFET en yaygın örnekleridir. Günümüzde MOSFET’ler, dijital ve güç uygulamalarında en çok kullanılan tranzistör tipidir.

İşleyiş açısından BJT, baz akımıyla kollektör akımı arasındaki ilişkiye dayanır; FET ise kapı gerilimiyle kaynak-dren arasındaki iletkenliği kontrol eder. Bu sayede sinyallerin büyütülmesi veya devrenin açılıp kapanması sağlanır. MOSFET, özellikle yüksek giriş direnci ve düşük güç tüketimi nedeniyle modern entegre devrelerin başlıca yapı taşıdır.

Malzeme ve üretim açısından çoğunluk silikon kullanılır; zaman zaman germanium veya GaAs gibi başka yarı iletkenler belirli yüksek frekanslı veya özel uygulamalarda tercih edilir. Entegre devrelerde milyarlarca tranzistor tek bir çipte bir araya getirilebilir.

Tranzistorlar geniş bir uygulama yelpazesine sahiptir: amplifikasyon, anahtarlama, dijital lojik devreler, güç dönüştürücüleri ve mikroişlemci teknolojileri gibi alanlarda temel rol oynarlar. İcatları 1947 yılında Bell Labs’te Bardeen, Brattain ve Shockley tarafından gerçekleştirildi ve modern elektronik dünyasını köklü biçimde değiştirdi.