súrefnisflutninginn

Súrefnisflutningurinn lýsir þeim ferli sem flytur súrefni frá lungum til vefja og koltvísýring aftur til lungna. Hann sameinar loftskiptin í lungnablöðrum, flutning í blóði og dreifingu O2 til frumna þar sem það efldur efnaskipti lífveru. Markmiðið er að halda nægilegu súrefnisniði fyrir hvatberar og að stuðla að viðhaldi orkuvinnslu og starfsemi frumna.

Helstu farandi O2 í blóði eru hemóglóbín í rauðum blóðkornum. Hemóglóbín binst mest O2 og myndar oxyhemóglóbín. Um 98–99% af fluttum O2 eru bundin hemóglóbíni; 1–2% leysast upp í plasma. Þegar blóðið kemur til vefja losnar O2 frá hemóglóbíni og berst til frumna þar sem hún er mikilvæg fyrir oxun efna og orkuframleiðslu. Súrefni sem losnar af hemóglóbíni dreifist svo til innanfrumu staða þar sem notkunin á O2 er mest.

Hemóglóbín er fjórefnt prótein með fjórum heme-hópum, hver með járni sem binst O2. Samverkandi bindun (cooperativity) gefur oksigen dissociation curve sem lýsir hvernig sætin af O2 aukast eða minnka eftir súrefnisþörf vefja. Afleiðingar pH, CO2, hitastigs og 2,3-BPG hafa áhrif á O2-bindingu: bohr-hrifin auka losun O2 í vefjum við háa CO2 og lækkaðan pH, á meðan 2,3-BPG breytir affinitet hemóglóbíns við O2.

Til viðbótar umskiptist og dreifist súrefni með lungnablöðrablóði: PO2 í alveolar lofti er hærra en í blóði, þannig að O2 berst inn í blóðrásina; í vefjum er PO2 lægra og CO2 hærra, sem stuðlar að losun O2 og upptöku CO2. Myoglobin í vöðvum hjálpar við að geyma og veita O2 til vöðva þegar þörfin er öflugari.