stjórnarskipunar

Stjórnarskipun er ferli sem felur í sér að skapa eða endurskilgreina grundvallarreglur sem stýra ríkisvaldinu. Hún mótar skipan ríkisins, þar sem vald milli löggjafar-, framkvæmdar- og dómsvalds er ákveðið, og hún setur grunn að réttindum borgara og starfsemi stofnana sem sjá um stjórnsýslu og réttaröryggi.

Ferlið getur falið í sér stofnun stjórnarskipunarnefndar eða stjórnarskrárþings til að vinna drög að nýrri eða endurskilgreindri stjórnarskrá. Drögin eru rædd og samin í samráði milli stjórnmálaflokka og annarra hagsmunasamtaka, og að lokum fellur endanlegt samþykki oft að löggjöf eða þjóðaratkvæðagreiðslu, eftir reglum hvers ríkis.

Áhrif stjórnarskipunar eru breytileg; hún getur aukið ábyrgð valddamanna, tryggt frelsi og réttaröryggi borgara, og endurskipulagt stofnanir og valdakerfi ríkisins. Ferlið getur einnig orsakað deilur og pólitískar þrálátur þar sem skoðanir og hagsmunir eru mismunandi.

Stjórnarskipun er víða notuð í sögulegu og nútímasamfélagi sem tæki til að efla lýðræði, stöðugleika og réttarfylgis. Hún krefst oft þroskaðs samráðs, trausts og upplýsingar til að standast kröfur um sanngirni og traust til ríkisins.