staðlun

Staðlun er ferli við að þróa, samþykkja og beita stöðlum sem tryggja samræmi, öryggi, gæði og samhæfni milli framleiðsluvara, þjónusta og ferla. Stöðlar lýsa hvernig eiginleikar eða aðferðir eiga að uppfylla tiltekin skilyrði og gera ráð fyrir samræmdu framkvæmdum í framleiðslu, þjónustu og tengdum ferlum.

Staðlar geta verið formlegir eða óformlegir og skipast oft eftir eðli og markmiði. Algeng flokkun er vörustaðlar sem lýsa eiginleikum vöru, ferlastaðlar sem leiðbeina við framleiðsluferla og stjórnunarstaðlar sem stýra stjórnkerfi og gagnasamskiptum. Sumir staðlar eru valfrjálsir, en aðrir geta orðið skuldbindandi ef lög eða opinber innkaup krefjast tilvísunar í þá. Eftir því fylgir oft samræmismat eða staðfesting til að tryggja að stöðlurnar séu virtar.

Við þróun staðla taka aðilar sem hafa hagsmuni af staðlinum þátt í starfsemi þeirra, þar með talið þjóðar- eða alþjóðasamtök ásamt sérfræðingum, fyrirtækjum, notendum og hagsmunasamtök. Ferlið felur oft í sér tillögur, vinnuhópa eða nefndir, drög til umsagnar, atkvæðagreiðslu innan nefnda, opinberri yfirsýn og endanlega útgáfu stöðlunnar, sem reglulega er endurskoðuð.

Helstu kostir staðlunar eru aukin samhæfni, betra öryggi og gæði, betri samkeppnishæfni, og auðveldari samsetning og viðhald kerfa. Á sama tíma fylgja áskoranir eins og kostnaður við uppsetningu og samræmingu, möguleg hindrun á nýsköpun og áhrif á minni aðila sem hafa takmarkaðan aðgang að tækni og þekkingu. Staðlar eru almennt sjálfboðandi, en reglugerðir eða innkaup geta krafist tilvísunar í þá. Dæmi um tiltekin stöðlum er ISO 9001, ISO 14001 og ýmis Evrópustöðlun (EN) sem sýna víðtækt tilurðarsvið stöðlunar.