smáþarmar

Smáþarmar eru langur hluti meltingarvegarins sem tekur við fæðu frá maga og liggur áfram til ristils. Í fullorðnum eru þeir að meðaltali um fjögur til sjö metra langir. Þeir hafa það hlutverk að ljúka lokameltingu næringar og taka upp næringu, vatn og sölt sem eftir er eftir magann. Smáþarmarnir skiptast í skeifugörn (duodenum), jejunum og ileum.

Yfirborð smáþarmanna er mjög stækkað með villi og microvilli sem auka yfirborðið fyrir upptöku næringar. Á hverju villi eru æðar og eitillakerfi sem taka upp næringu og flytja hana í blóðrás eða í eitla til áframhaldandi meðferðar í líkamanum. Veigamikill þáttur lokameltingar fer fram í þekjufrumum sem bera brush-border ensím (t.d. fyrir kolvetni og prótein) og sundra næringu enn frekar áður en hún berst í líkamsflutning.

Næring sem fer úr smáþörmunum nær lifrinni gegnum portalæðakerfið, en fita fer að mestu í eitlasamþætti og síðan inn í blóðrásina. Smáþarmar hafa einnig mikilvægt hlutverk í ónæmismálum; þau framleiða og viðhalda vörn gegn sýklum með GALT-kerfi og öðrum ættbótavörnum í slímhúðinni.

Algengustu sjúkdómar sem hafa áhrif á smáþarmana eru malabsorption og celiaki (glútenóþol), auk sýkinga og bólgu í smáþörmunum sem geta valdið niðurgangi og vaxandi næringaróþægindum (SIBO og Crohn-sjúkdómur). Aðrir líffæris-.vandamál geta einnig legið að baki.