skuldastöðugleiki

Skuldastöðugleiki er hugtak sem lýsir því hvernig hagkerfi eða opinber fjármál geta haldið skuldum sínum stöðugum til lengri tíma. Hann byggist á því að skuldin sé greiðanleg miðað við væntanlegan hagvöxt, vaxta og fjárhagslega stefnu ríkisins, án ófyrirsjáanlegra fjármálatvika eða kerfislegs óöryggis. Markmiðið er að tryggja að skuldastöða ríkisins sé sjálfbær og að hún kalli ekki á óhóflegar endurskiptingar eða ótryggð á lendingum.

Helstu mælikvarðar eru skuldahlutfallið af vergri landsframleiðslu (skuld/VP), vaxtakostnaður skulda, hagvöxtur og rekstrarhalli fyrir vexti (primary balance). Skuldastöðugleikagreining gerir oft ráð fyrir því að breyting á skuldahlutfalli fylgi formúlunni Δb ≈ (r − g) b − p, þar sem b er skuldahlutfall, r vextir, g hagvöxtur og p forljóni rekstrarhalli. Ef r er hærri en g og p er létt, getur skuldin vaxið að öllu leyti og krafist aðgerða til að endurreisa stöðugleika.

Notkun skuldastöðugleikamats (DSA) felst í því að gera spár fyrir þróun skuldahlutfalls undir grunnspá og undir óvenjulegum aðstæðum. Aðferðir fela í sér sveiflugreiningu (sensitivity analysis), stress-próf og raunhæfar tilviksskoðanir. Fjármálaráðuneyti, Seðlabanki og alþjóðlegar stofnanir nota DSA til að meta þörf fyrir stefnumótun, t.d. með hertum útgjöldum, auknum tekjum eða afnámun rekstrarhalla.

Skuldastöðugleiki er lykilatriði fyrir fjárfestendur, stjórnvöld og fjármálakerfið, því hann veitir viðmið um langvarandi fjárhagslega sjálfbærni og gegn hættu á markaðsó TRUE.