sjálfsráð

Sjálfsráð er hugtak sem lýsir réttindum og getu til að ráða eigin málum. Í almennri notkun nær það bæði pólitísku sjálfstæði og persónulegri sjálfstjórn. Orðið er samsett úr sjálf- („self“) og ráð („ræði, ákvörðun“) og er notað í lagalegum, pólitískum og siðfræðilegum samhengjum.

Í alþjóðakerfinu tengist sjálfsráð oft réttindum þjóða til að ráða eigin pólitískri stöðu og þróun. Þetta er oft kallað sjálfsákvörðunarréttur. Hann getur komið fram í formi fulls sjálfstæðis eða innanhéraðautonomi (sjálfsráð innan ríkis), eftir aðstæðum og lagablaupi hverrar samfélagsaskets.

Pólitísk notkun sjálfsráðar felur í sér markmið um aukið sjálfstæði eða aðild að nýrri stjórn sem endurspeglar hagsmuni íbúanna. Hópar eða svæði geta lagt fram kröfur um breytingar á stjórnarskrá, lagabálkum eða stjórnkerfi til að ráða eigin málum.

Persónuleg eða menningarleg notkun tengist einnig sjálfs ráði í þeirri merkingu að einstaklingar eigi rétt til að ráða eigin lífi og líkama innan ramma lagalegrar verndar, til dæmis með upplýstu samþykki og persónuvernd.

Löggjöf og mannréttindi: Sjálfsákvörðunarréttur er grundvöllur margra mannréttindaákvæða og er fjallað um í alþjóðalögum sem fjalla um sjálfstæði, þróun og vernd menningar. Autonomi og sjálfsráð eru þegar viðurkennd í mörgum löndum sem mikilvægar stoðir lýðræðis og verndar persónulega frelsi.