samhverf

Samhverf er hugtak sem lýsir eign hluta eða mynstra að vera óbreyttur undir ákveðnar umbreytingar. Í stærðfræði, arkitektúr og hönnun vísa samhverfu til þess að hlutur haldi sömu lögun eftir umbreytingum eins og spegli, snúningi eða endurtekningu.

Helstu gerðir samhverfu eru:

- Speglunarsamhverfa: hlutur er óbreyttur við speglun (fletur eða lína) og er því speglunarsamhverfur um þessa línu eða flöt.

- Snúningssamhverfa: hlutur er óbreyttur við snúning um tiltekinn punkt með ákveðnu hornmáli.

- Miðsamhverfa (miðpunktssamhverfa): hlutur er óbreyttur við snúning um miðpunkt sem þýðir að hvert punkt hefur andstætt punkt við 180 gráðu snúning.

Dæmi um samhverfu eru fyrirbæri í náttúru og mannlegri hönnun. Flókar snjórskaflar og snjókorneign eru oft speglunarsamhverfir á mörgum víddum, og margir lífverur sýna tvíhliða samhverfu, þ.e. bilateral samhverfu með hægri og vinstri hlutum sem speglast hvor við annan. Líkamshlutar manna og flestra spendýra hafa slíka samhverfu að meginreglunni til; sumir hlutar, eins og höfuð og hönd, eru nær samhverfir.

Í vísindum og hönnun er samhverfa grunnatriði til að skilja og nýta eiginleika hluta. Hún styður við myndmálið í art, arkitektúr, tölvuhönnun og raunverulegar lausnir, til dæmis í skipulagningu, búnaði og gervigreind. Samhverfa auðveldar niðurfellingu, uppbyggingu og skynjun, og er notuð til að skapa jafnvægi og fornöfnun í mörgum menningar- og fræðasviðum.