samdráttarferli

Samdráttarferli er hugtak sem lýsir ferli þar sem vöðvi eða vefur styttist eða spennist. Í líffræði er það mest notað yfir vöðvasamdrátt en hugtakið getur átt við ýmsa samdráttarferla í lífverum, þar sem spennan eða stytting vefja skiptir máli. Samdráttarferli eru undirstaða hreyfingar, stoðkerfis og starfsemi líffæra, og þau eru oft stjórnuð af taugakerfi, hormónum og efnaferlum innan fruma.

Í skeletavöðvum hefst samdráttarferli þegar boðspenna berst frá taugafrumu til vöðvafrumu. Boðspennan hvatar losun Ca2+ frá sarkóplasmíska netsins. Ca2+ binst próteíninu troponíni, sem gerir tropómyósíni kleift að fara brýr með aktíni. Myósín brýr mynda tengingar við aktín og hreyfast með ATP, sem veldur samdretti vöðvans. Slökun verður þegar Ca2+ er dregið aftur til baka og aktín-þráðarnar losna. Stroman og styrkur samdráttar byggjast á tíðni örvunar, vöðvatæringu og framboði orkunnar.

Hjartavöðvinn notar svipaða grundvallarreglu en með sérstakri stjórnun og aflöngu samdrætti, þar sem Ca2+-inntaka úr utanfrumu og stöðug endurchenla ferli tryggja reglulega púlsa. Sléttir vöðvar, eins og í æðaveggjum eða öndunarfærum, eiga einnig samdráttarferli sem eru oft lengri og minna beint á taugavaka. Þeir geta verið hvattir af hormónum, taugaboðum eða áreitingu, og þau hafa oft sækni til þéttari eða lengri samdráttar.

Fæðingarferli kallast einnig samdráttarferli þar sem reglulegir legi- og leghlutar samdrættir hjálpa barni til útgangs. Eftir það slaknar vöðvavefurinn þegar Ca2+ minnkar og orkuforði endurnýjast.

Etymology: samdráttarferli samanstendur af samdrátta- (samdráttur) og -ferli (ferli, proces).