oszacowanie

Oszacowanie jest procesem wyznaczania przybliżonej wartości pewnego parametru, wielkości lub stanu na podstawie dostępnych danych i ograniczeń. W języku potocznym i naukowym terminy oszacowanie, szacowanie i estymacja bywają używane zamiennie; w praktyce różnice zależą od kontekstu. Oszacowanie może dotyczyć wartości bieżącej (np. populacji, kosztu, czasu trwania) lub przyszłych trendów (prognoza), choć formalnie prognoza to odmienny rodzaj przewidywania.

W statystyce oszacowanie oznacza wyznaczenie wartości parametru populacji na podstawie danych z próby. Oszacowania dzielą się na punktowe i przedziałowe. Przykłady to estymator średniej, odchylenia, czy proporcji. Najczęściej stosuje się metody maksymalnego prawdopodobieństwa, momentów, a w podejściach bayesjańskich – estymatory bayesowskie. Cechy dobrego oszacowania to między innymi nieobciążoność, spójność i efektywność; dokładność zależy od jakości danych, założeń modelowych oraz wielkości próby. W praktyce obecne jest także ryzyko błędu pomiaru i niepewność, która bywa reprezentowana przez przedział ufności lub zakresy wiarygodności.

W zastosowaniach inżynieryjnych, ekonomicznych i naukowych oszacowanie obejmuje takie zadania jak kosztorysowanie, planowanie zasobów, harmonogramowanie czy prognozowanie trendów. Wymaga ono uwzględnienia źródeł niepewności, analizy wrażliwości oraz często aktualizacji wraz z nowymi danymi.

Oszacowanie stanowi fundament decyzji, planowania i oceny ryzyka w wielu dziedzinach.