nýrnasjúkdóma

Nýrnasjúkdómar eru sjúkdómar sem hafa áhrif á taugakerfið, þ.e. heila, mænu og taugarnar sem liggja til líffæranna. Þeir geta verið meðfæddir eða áunnir og orsakast oft af bólgu, sýkingu, meiðslum, erfðafræðilegum þáttum eða æðasjúkdómi. Einkenni eru mjög breytileg og ráðast af því hvaða hluti taugakerfisins skaddast; sumir sjúkdómar koma fram skyndilega (t.d. heilablóðfall), aðrir þróast hægt og langvarandi.

Helstu flokkar nýrnasjúkdóma fela í sér sjúkdóma sem hafa áhrif á miðtaugakerfið (heilann og mænu) eða perifera taugakerfið. Dæmi eru sjúkdómar sem valda minnistruflunum eða röskun á hreyfingu, æðasjúkdómar eins og heilablóðfall, flogaveiki (epilepsía), demyeliniserandi sjúkdómar eins og multiple sclerosis, sýkingar og bólgu- og autoimmune kvillar eins og meningitis og encephalitis, æxli í heila eða mænu, og perifera taugasjúkdómar sem valda verkjum eða lömun.

Einkenni eru háð gerð sjúkdóms og umfangi skaða. Algeng einkenni eru minnis- og hugsunartruflanir, erfiðleikar með hreyfingu eða jafnvægi, dofi eða skyntruflanir, krampi, langvarandi höfuðverkir eða sjón- og heyrnartregur, og almennt vanlíðan eða þreyta. Greining byggist á taugafræðilegu mati, myndgreiningu (MRI eða tölvusneiðmynd), EEG og blóðrannsóknum; stundum þarf frekari próf eða skoðanir.

Meðferð fer eftir gerð sjúkdóms. Sumir nýrnasjúkdómar hafa möguleika á lækningu eða að stöðva þróun með sérstökum lyfjum og aðferðum; aðrir eru langvinnir og meðferð miðar að því að lina einkennin, bæta lífsgæði og gera endurhæfingu möglega. Forvarnir, eftirlit og stuðningur fyrir sjúklinga og aðstandendur eru oft lykilatriði.