nükleotitleri

Nükleotitler, canlıların genetik materyalinin yapı taşlarıdır. DNA ve RNA gibi nükleik asitlerin temel birimlerini oluştururlar. Her nükleotit üç ana bileşenden oluşur: bir azotlu baz, beş karbonlu bir şeker (pentoz) ve bir veya daha fazla fosfat grubu.

Azotlu bazlar iki ana gruba ayrılır: pürinler (adenin ve guanin) ve pirimidinler (sitozin, timin ve urasil). DNA'da adenin (A) timin (T) ile, guanin (G) ise sitozin (C) ile çiftleşir. RNA'da ise adenin urasil (U) ile, guanin ise sitozin ile eşleşir. Şeker bileşeni DNA'da deoksiriboz iken, RNA'da ribozdur. Fosfat grubu ise nükleotitler arasında ester bağları oluşturarak nükleik asit zincirini meydana getirir.

Nükleotitler sadece genetik bilginin depolanmasında ve aktarılmasında rol oynamakla kalmaz, aynı zamanda hücrede enerji transferi (ATP gibi) ve hücresel sinyal iletimi gibi çeşitli metabolik süreçlerde de kritik öneme sahiptir. DNA ve RNA'nın yapısını oluşturan bu temel birimlerin doğru dizilimi, protein sentezi ve dolayısıyla canlıların özelliklerinin belirlenmesi için hayati önem taşır. Mutasyonlar, bu nükleotit dizilimindeki değişikliklerden kaynaklanır ve genetik çeşitliliğe veya hastalıklara yol açabilir.