nanopartikulave

Nanopartikulave jane materiale qe kane nje dimension te cilen me se paku nje nga dimensioni i tyre eshte ne shkallen nanometrike, pra midis 1 dhe 100 nanometrave. Nje nanometer eshte nje e biseda e njet milimeta, qe eshte shume e vogel per tu pare me sy te lire. Ne kete shkalle, materialet mund te shfaqin veti te reja fizike, kimike dhe biologjike qe ndryshojne nga ato te materialeve me te medha te te njejtit lloj.

Keto veti te vecanta jane rezultat i dy efekteve kryesore: efekti i siperfaqes dhe efektet kuantike. Efekti i siperfaqes nenkupton se per nje te njejte mase, nanopartikulave kane nje raport te madh te siperfaqes ndaj vellimit. Kjo do te thote se nje perqindje me e madhe e atomeve te tyre ndodhen ne siperfaqe, duke i bere ato me te ndieshme ndaj reaksioneve kimike dhe te kene veti te ndryshme katalitike. Efektet kuantike, te cilat behen te dukshme ne madhesine nanometrike, mund te ndryshojne vlerat elektronike, optike dhe magnetike te materialeve.

Nanopartikulave mund te krijohen nga nje game e gjere materialesh, duke perfshire metale (si argjendi, ari, platina), okside metalesh (si dioksidi i titanit, oksidi i zinkut), polimere, karboni (si nanotubat e karbonit, grafeni) dhe materiale biologjike (si proteinat, lipidet). Metodat e prodhimit te tyre perfshijne metodat nga siper-poshte (ku materiale me te medha copetohen ne nanopartikula) dhe nga poshte-siper (ku atome ose molekula bashkohen per te formuar nanopartikula).

Prania e tyre ne shkallen nanometrike hap mundesi te medha per aplikime ne shume fusha, duke perfshire mjekesine (si ne dorezimin e barnave, diagnostikimin), elektroniken (si ne pajisjet me te vogla dhe me te shpejta), energjine (si ne qelizat solare dhe katalizatore) dhe mbrojtjen e mjedisit (si ne filtrimin e ujit dhe heqjen e ndotjeve). Megjithate, studimet per sigurine dhe ndikimin e tyre te mundshem ne shendetin dhe ambjentin vazhdojne.