mælieiningakerfinu

Mælieiningakerfið, oft kallað SI-einingakerfið (Système International d’Unités), er alþjóðlegt rammi til að mæla og tjá mælistærð með samræmdum einingum. Kerfið byggir á grunn-einingum og afleiðingareiningum sem byggjast á þeim, og það veitir stöðugan mælikvarða til vísinda, tækni og verslunar. Markmið þess er að tryggja samræmi og samskipti milli landa og framleiðsluferla.

Grunn-einingar SI eru sjö: metri fyrir lengd, kílógramm fyrir massa, sekúndan fyrir tíma, amper fyrir rafstraum, kelvin fyrir hita, mól fyrir magni efnasambanda og kandela fyrir ljóshlutfall eða ljóshærni. Afleiðingar-einingar eru byggðar á samsetningum grunn-eininganna og hafa ríka notkun í öllum vísindagreinum, til dæmis newton (kraftur), joule (hitam eða orka), watt (afl) og pascal (þrýsting). SI gengur einnig út frá kerfi fyrir forminni og stuðla (prefixes) sem tákna 10^3, 10^-3, 10^-6 o.s.frv., til dæmis kilometer, milligrömm, míkrósekúndur og fleira.

Saga mælieiningakerfisins nær aftur til franska metrakerfisins á 18. öld og þróaðist í alþjóðlegt SI-kerfi sem var formlega samþykkt á 20. öld. Í 2019 endurreiknuðu Alþjóðlega mælivísið (SI) grunn-einingarnar með föstum vísindalegum stöðlum (t.d. Planck-hlutfall, e þegar afrekkt) til að gera mælingar óháðar þyngd og mismunandi mælivísum. Bifreiðin, næstu vöktun og viðskiptin eru eftirlit með BIPM (Bureau International des Poids et Mesures) og ráðgefandi nefndum CGPM og CIPM.

Mælieiningakerfið er almennt viðurkennt sem alþjóðlegt viðmið fyrir vísindi, tækni, nám og viðskipti, og það stuðlar að nákvæmni, endurtekningu og trausti í mælingum.