metrologinë

Metrologjia është shkenca dhe praktika e matjes. Ajo përfshin zhvillimin, mbajtjen dhe zbatimin e standardeve të matjes, shpërndarjen e gjurmueshmërisë së matjeve dhe vlerësimin dhe menaxhimin e pasigurive të matjes. Metrologjia ndahet zakonisht në tre fusha: metrologjinë shkencore, metrologjinë industriale dhe metrologjinë ligjore. Metrologjia shkencore merret me zhvillimin e metodave dhe standardeve themelore të matjes; metrologjia industriale përfshin kalibrimin, verifikimin dhe sigurinë e cilësisë në prodhim dhe në laboratorë; metrologjia ligjore merret me kërkesat rregullatore për matjet që ndikojnë tregtinë, sigurinë publike dhe mbrojtjen e mjedisit.

Sistemi Ndërkombëtar i Njësive (SI) ofron një kornizë të unifikuar për matje në mbarë botën. Shtatë njësitë bazë janë metri, kilogrami, sekonda, amperi, kelvini, moli dhe kandela, dhe ekzistojnë shumë njësi të derivuara. SI ruhet dhe zhvillohet nga institucionet kombëtare të metrologjisë (NMIs) dhe nga organizatat ndërkombëtare si BIPM dhe CIPM. Metrologjia siguron gjurmueshmëri përmes një zinxhiri kalibrimesh që lidh standardet ndërkombëtare me instrumentet e përdorura në laboratorë dhe në prodhim. Vlerësimet e pasigurive të matjes përshkruhen sipas udhëzimeve të GUM (Guide to the Expression of Uncertainty in Measurement).

Historikisht, matja është zhvilluar në koherencë me zhvillimet në shkencë, teknologji dhe tregti. Sistemi SI, i konsoliduar në vitet 1960 dhe i përditësuar me re-definimet e konstandave themelore, e përmirëson saktësinë dhe gjurmueshmërinë. Metrologjia ka një rol kyç në shkencë, industri, shëndetësi dhe mjedis, duke mbështetur sigurinë, efikasitetin dhe konkurrueshmërinë ekonomike.