lifnaðarhátta

Lifnaðarháttar er hugtak sem lýsir samsetningu venja, gildra og tilhneiginga sem móta daglegt líf fólks og hópa. Hann nær yfir hvernig fólk býr, hvað það borðar, hvernig það fer milli staða, vinnu, frítíma og hvaða neysluvarúð er fyrir hendi. Lifnaðarháttar eru félagslegt fyrirbæri sem þróast í samspili einstaklingsfyrirgreininga og samfélagslegra aðstæðna.

Hugtakið byggir á þeirri forsendu að lífshættir séu ekki aðeins einstaklingsbundnar ákvarðanir heldur samfélagslegt mynstur. Breyttar aðstæður, eins og efnahagskröfur, menning, tækni og lög eða reglur, geta breytt lifnaðarháttum á styttri eða lengri tíma. Saman þættir eins og félagsstaða, kyn, aldur, búseta og menning hafa áhrif á hverjir lifa hvernig og hvers konar valkosti eru í boði.

Dæmi um mögulegar víddir lifnaðarhátta eru mataræði og matarvenjur, húsnæði og samgöngur, vinnu- og daglegu skipulag, frítími og neysla, sem allar hafa áhrif á heilsu, vellíðan og umhverfisáhrif. Lifnaðarháttar geta endurspeglast í tengslum við sjálfbærni, heilsueflingu, menningarlegan arfleifð og samfélagslega þróun.

Rannsóknir á lifnaðarháttum eru víða, meðal annars í sosiólógíu, fjárhags- og menningarfræði, og byggjast oft á könnunum, efnahagri, og þátttökuathugunum. Niðurstöður geta hjálpað til við stefnumótun, heilsueflingu og umhverfisumbætur með grundvelli hvers konar lífsstíl er að finna í tiltekinni samfélagi.