kruszcowe

Kruszcowe to termin używany w geologii do opisu skał i osadów zbudowanych z licznych fragmentów skał o ostrych krawędziach. W polskojęzycznej literaturze bywa traktowany jako najbliższy odpowiednik pojęcia brekcja (breccia) i używany w sposób opisowy dla skał, w których dominują kruszcowe klasty związane w drobnej matrycy.

Charakterystyczne cechy kruszcowych skał to obecność ostrych, ostrokątnych klastów i niewielkie ich zaokrąglenie; klasty są zwykle połączone spoiwem w postaci drobnoziarnistej matrycy. Skład może być monomiktyczny (zdominowany przez jeden typ klasta) lub polimiktyczny (z kilku typów). Wśród kruszcowych skał wyróżnia się brekcje o różnym stopniu ziarnistości; odróżniają je od konglomeratów przede wszystkim kształt klastów – ostro zakończone w kruszcach versus zaokrąglone w konglomeratach.

Procesy powstawania obejmują mechaniczne kruszenie w strefach tektonicznych (brekcje fałdowe i podobne) oraz osuwiska, a także brekcje w środowiskach wulkanicznych. Matryca bywa wypełniona kwarcem, minerałami ilastymi lub innymi minerałami, a spoiwo to najczęściej siarczany, węglany lub krzemionka cementująca fragmenty.

Znaczenie i zastosowania: kruszcowe skały są pomocne w rekonstrukcji warunków tektonicznych i depozycyjnych oraz mogą być nosicielami lub koncentracjami minerałów. W polskiej terminologii częściej używa się terminu brekcja; kruszcowe bywa stosowane jako opisowy odpowiednik wStarszych pracach.

Zobacz także: brekcja, konglomerat, litologia.