kostnaðarreikningi

Kostnaðarreikningur er grein rekningakerfis sem leggur áherslu á að rekja, greina og skrá kostnað sem verður til vegna rekstrar fyrirtækis, framleiðslu eða verkefna. Markmiðið er að skilja kostnaðaruppbyggingu, styðja verðlagningu og ákvarðanir um rekstur og arðsemi, og stuðla að betri stjórn og eftirliti yfir rekstri.

Helstu hugtök í kostnaðarreikningi eru flokkun kostnaðar í beinan og óbeinan kostnað og í fasta eða breytilegan kostnaðarflokk. Beinn kostnaður er kostnaður sem hægt er að rekja beint til tiltekinnar vöru, þjónustu eða verkefnis. Óbeinn kostnaður er kostnaður sem tengist rekstrinum almennt og þarf oft að dreifa milli rekstrareininga. Fastur kostnaður er óháður framleiðslumagni á tilteknum tíma, t.d. leiga og ytri þjónusta, en breytilegur kostnaður breytist með framleiðslumagni, t.d. hráefni og launakostnaður sem tengist framleiðslunni.

Aðferðir kostnaðarreikningsins eru meðal annars: fullkostnaðarreikningur, þar sem allir kostnaðarliðir eru dregnir inn í vöruverð eða verkefni; breytilegur kostnaðarreikningur, sem tekur aðeins breytilegan kostnað í vöruverð; starfsemi byggður kostnaðarreikningur (ABC), sem dreifir kostnaði eftir raunverulegri starfsemi sem kallar á kostnað; og fyrirframsettur kostnaður (standard costing), sem gerir sambærilegar forsendur og mælingar.

Notkun kostnaðarreikningsins nær til verðlagningar, ákvarðana um framleiðslu og fjárfestingar, rekstrarstjórnunar og verðmætasköpunar. Hann veitir kerfisbundna innsýn í hvernig kostnaður bólgnar upp og hverjar rekstrarsvæði hafa mest áhrif á hagnað.