içgüdüyü

İçgüdü, biyoloji ve psikolojide, öğrenilmemiş, kalıtsal ve türlere özgü karmaşık davranış örüntüleridir. Canlıların belirli uyaranlara karşı otomatik ve bilinçsiz olarak sergilediği tepkilerdir. Bu davranışlar, bireyin hayatta kalması, üremesi ve türün devamı için genellikle hayati öneme sahiptir.

İçgüdülerin kökeni evrimsel süreçlere dayanır. Genetik olarak aktarılan bu davranışlar, nesilden nesile korunur ve türün çevresel koşullara uyum sağlamasına yardımcı olur. Örneğin, birçok kuşun göç etme içgüdüsü, yavruların beslenmesi için yuva yapma içgüdüsü ve tehlike anında kaçma veya savaşma içgüdüsü, hayatta kalma şanslarını artıran temel örneklerdir.

İçgüdüler, öğrenilmiş davranışlardan farklıdır. Öğrenilmiş davranışlar deneyimler yoluyla kazanılır ve değiştirilebilirken, içgüdüler doğuştan gelir ve genellikle değiştirilemez veya çok az değiştirilebilir özelliktedir. Bazı durumlarda, içgüdüler temel motivasyon kaynakları olarak hareket edebilir ve öğrenilmiş davranışların gelişimi için bir zemin hazırlayabilir.

Psikolojide içgüdü kavramı, özellikle erken dönem psikanalitik teorilerde önemli bir yer tutmuştur. Freud'un libido ve ölüm içgüdüsü gibi kavramları, insan davranışının altında yatan temel motivasyonları açıklamaya çalışmıştır. Günümüzde ise içgüdü anlayışı daha çok etoloji ve evrimsel psikoloji alanlarında incelenmekte ve canlıların doğal ortamlarındaki davranışlarını anlamak için kullanılmaktadır. İçgüdüler, canlıların dünyayı algılama ve tepki verme biçimlerinin temel bir bileşenini oluşturur.