isimfiilidir

İsimfiilidir ismiyle ifade edilen kavram, Türkçe dilbilgisinde fiilin isimleşmesi yoluyla oluşan bir sözcük türünün, yani fiilimsi bir fiilin, isim olarak işlev gördüğünü belirten bir sınıflandırma ifadesidir. Bir kelimenin isimfiili olması, onun cümlede özne, tümleç ya da nesne gibi işlevlerde bulunabilmesini sağlar; bu durumda fiil kökünden türeyen fiil, isimleşerek cümlede bir isim gibi davranır.

İsimfiil biçimleri genelde fiil kökünden türeyen mastar (yapmak, gitmek, görmek gibi -mak/-mek ekleriyle kurulan biçimler) üzerinden kurulur. Mastar çoğu zaman gerçek bir isim işlevi görerek özne veya nesne konumlarında yer alır: “Koşmak sağlıklıdır.” Bu cümlede koşmak, fiil kökünden türeyen bir isimleşme olup özne görevi görür. Ayrıca fiil kökünden türeyen -ması/-mesi çoğul ve belirli durumlar için kullanılarak “koşması”, “yazması” gibi yapılar da ortaya çıkar; bu yapılar genelde özne tamlayanında veya yüklemle bağlantılı olarak kullanılır.

Fiilimsel kategoriler içinde isimfiilinin yanında sıfat-fiil (partisipler) ve zarf-fiil (bağ-fiiller) gibi diğer türevler de bulunur. İsimfiil, fiilin anlamını korur ancak işlev olarak isim görevi görür. Cümlede özne olarak kullanılması, nesne olarak alınması veya tamlayanla niteleyici görevler üstlenmesi gibi durumlar buna örnektir: “Yazmak benim için bir hobidir.” “Yazmayı seviyorum.” gibi örnekler isimfiilinin farklı işlevlerini gösterir.

İsimfiilidir ifadesi, bir kelimenin fiil kökenli olup isimleştiğini ifade eden dilbilgisi terimlerinden biridir ve fiilimsi kavramının ana parçalarından olan isimfiillere işaret eder.