immunmodulátor

İmmunmodulátor, bağışıklık sisteminin yanıtını güçlendiren, baskılayan veya yeniden yönlendiren ajanları tanımlayan bir terimdir. Bu sınıf ajanlar, enfeksiyonlara karşı koruma sağlayabilirken otoimmün hastalıklar ve organ transplantasyonuna bağlı immün reaksiyonları da hedef alabilir. İmmunmodulátorlar, immün yanıtı genel olarak artırabilir veya baskılayabilir; bazı ajanlar ise belirli hücre türlerini veya sitokin ağlarını dengelemeye odaklanır.

Sınıflandırma açısından immünomodülasyon, immünostimülanlar ve immünosupresanlar olarak ele alınır. İlerleyen tedavilerin bazıları, bağışıklık yanıtını uyarmak için kullanılırken bazıları ise istenmeyen bağışıklık tepkilerini azaltır. Ayrıca belirli hastalıklarda hedefe duyarlı modülasyonlar da uygulanır; örneğin T hücre işlevini veya antijen sunumunu etkileyen ajanlar bu kapsamda yer alır.

Çalışma mekanizmaları çeşitlidir; sitokin üretimini değiştirmek, T ve B hücre aktivasyonunu düzenlemek, antikor yanıtlarını yönlendirmek ve immün hücrelerin hedef organlarda aktivitesini etkilemek gibi yöntemler bulunur. Kullanım alanları arasında otoimmün hastalıklar (romatoid artrit, multipl skleroz, inflamatuar bağırsak hastalıkları), kanser tedavisi (immünoterapiler ve bazı biyolojik ajanlar), enfeksiyonlarda destekleyici tedaviler ve transplantasyon sonrası immün baskı bulunur.

Örnekler arasında interferonlar, interlökinler, lenalidomid ve talidomid türevleri ile bazı monoklonal antikorlar (rituximab, pembrolizumab), glukokortikoidler, siklosporin ve takrolimus gibi ajanlar yer alır. Her ajan kendi endikasyonu, yararları ve potansiyel riskleriyle değerlendirilir; dikkatli izleme ve klinik gereksinimlere uygun kullanım esastır.