halokarbonëve

Halokarbonët, ose përbërjet organike halogenuara, janë klasë e përbërjeve kimike organike ku një ose më shumë atome hidrogjeni në një molekulë hidrokarboni janë zëvendësuar me një ose më shumë atome halogjeni. Halogjenët më të zakonshëm të përfshirë janë fluori, klori, bromi dhe jodi. Këto elementë i përkasin grupit 17 të tabelës periodike.

Struktura kimike e halokarbonëve varion gjerësisht, nga molekulat e thjeshta si kloroformi (CHCl3) dhe tetrakloruri i karbonit (CCl4) te molekulat komplekse si polivinil kloridi (PVC) dhe klorofluorokarbonet (CFC). Varet nga numri dhe lloji i halogjeneve të pranishëm, si dhe nga struktura e skeletit të karbonit.

Halokarbonët kanë gjetur zbatim të gjerë në industri dhe jetën e përditshme. Ata përdoren si tretës, agjentë ftohës, propelentë, materiale izoluese, prodhime farmaceutike dhe pesticide. Për shembull, CFC-të janë përdorur gjerësisht në frigoriferë dhe sprej, ndërsa PVC përdoret në materiale ndërtimi dhe pajisje mjekësore.

Megjithatë, disa halokarbonë janë gjithashtu të njohur për efektet e tyre negative në mjedis dhe shëndetin njerëzor. Disa, si CFC-të, kanë kontribuar në dëmtimin e shtresës së ozonit. Të tjerët mund të jenë toksikë ose të qëndrueshëm në mjedis, duke çuar në shqetësime për ndotjen dhe akumulimin në zinxhirin ushqimor. Këto shqetësime kanë nxitur rregullore dhe kërkime për alternativa më të sigurta.