hagkerfisfræði

Hagkerfisfræði er grein hagfræðinnar sem fjallar um hagkerfið í heild. Hún rannsakar stærri breytur eins og landsframleiðslu, atvinnu, verðbólgu, vexti og hagvöxt. Markmiðið er að útskýra hvernig heildin starfar, hvernig ákvarðanir heimila og fyrirtækja hafa áhrif á hagkerfið og hvernig peningastefna, fjármálastefna og alþjóðleg áhrif móta stöðugleika og vöxt.

Hagkerfisfræði tekur til helstu breyta eins og landsframleiðslu (GDP), atvinnu og atvinnuleysis, verðbólgu, vexta og verðlags. Hún skoðar hvernig eftirspurn og framboð starfa í heild og hvernig fjárfesting, neysla, ríkisfjármál og peningastefna hafa áhrif á hagkerfið. Í opinni hagkerfi eru einnig gjaldeyrisverð, fjármagnsflæði og útflutningur-innflutningur mikilvægir áhrifaþættir sem móta hagvöxt og verðlag.

Helstu notuðu verkfærin og aðferðir eru kenningar um samspil eftirspurnar og framboðs (AD-AS), jafnvægiskenningar eins og IS-LM í sumum kennslubókum og nýrri módel eins og RBC og DSGE. Gögn eru notuð til að mæla landsframleiðslu, verðbólgu og atvinnu; Hagstofa Íslands og Seðlabanki Íslands veita mikilvægar upplýsingar. Þessi kerfi stuðla að forspá og mat á áhrifum stefnu.

Saga hagkerfisfræði nær frá klassískri hagfræði og Keynesíska byltingunni til síðari tíma kenninga um peningastefnu (monetarismi) og nýklassískar nálganir (RBC, DSGE). Nútímatækni og open economy líkan hafa aukið skilning á fjármagnsflæði og alþjóðlegum áhrifum. Í Íslandi hefur hagkerfisfræði verið notuð til að stýra verðbólgu, hagvöxt og efnahagssveifla í samstarfi Seðlabankans og ríkisvalds.