eurozonë

Eurozona, ose zona euro, është grupi i shteteve anëtare të Bashkimit Evropian që përdorin euro si valutë zyrtare. Euro u krijua për herë të parë si monedhë kontabël në 1999 dhe u fut si valutë fizike në përdorim në 2002. Politika monetare për të gjitha shtetet e eurozonës mban një qëndrim të përbashkët dhe realizohet nga Banca Qendrore Evropiane (BQE) në bashkëpunim me bankat qendrore kombëtare në një sistem të quajtur Eurosistem. Objektivi kryesor është ruajtja e stabilitetit të çmimit dhe mbështetja e qëndrueshmërisë ekonomike.

Në vitet e fundit eurozona përbëhet nga rreth 20 shtete, përfshirë vendet më të mëdha ekonomike të BE-së. Disa shtete të Bashkimit Evropian ende përdorin valutën e tyre kombëtare dhe nuk janë anëtare të eurozonës, ndërsa shtetet që duan të bëhen pjesë duhet të përmbushin një sërë kushhtëzash dhe të adoptajnë euro.

Kushtet për anëtarësim përfshijnë plotësimin e kritereteve të Maastricht-it: stabilitet të çmimeve, financa publike të qëndrueshme, stabilitet të kursit të këmbimit dhe normat afatgjata të interesit të të njëjtit nivel me ato të ekonomive më të avancuara; një anëtar duhet të marrë pjesë në ERM II për të paktën dy vjet pa probleme dhe më pas të adoptojë euro. Procesi përfshin gjithashtu përmirësim të rregullave fiskale dhe konvergjencë makroekonomike.

Historikisht, eurozona u krijua si një hap i madh i integrimit monetar, duke sjellë një politikë monetare të njëjtë për të gjitha vendet anëtare dhe një treg unik përvalor. Nga krizat ekonomike të fundit deri tek ngritja e një bashkëpunimi bankar në SSM dhe mekanizmave të zgjidhjes (SRM), eurozona ka zhvilluar institucione dhe mjete për të mbrojtur stabilitetin financiar dhe për të modernizuar rregullat e qeverisjes ekonomike. Kroacia iu bashkua eurozonës me hyrjen zyrtare në 1 janar 2023, duke e çuar numrin e anëtarëve deri në rreth 20.