drejtësi

Drejtësi është një koncept që i referohet vlerës së barazisë, të drejtës, dhe respektimit të ligjit në shoqëri. Në një kuptim të gjerë, ajo përfshin drejtësinë morale, që nënkupton trajtimin e drejtë të njerëzve në marrëdhëniet dhe përgjegjësitë e tyre, si dhe drejtësinë juridike, që përfshin zbatimin e ligjit, parimin e gjykimit të drejtë dhe mbrojtjen e të drejtave të të mitur, pronës dhe lirisë.

Etymologjikisht, drejësia rrjedh nga rrenja shqipe drejt dhe sufiksi -ësi që formon emrin abstrakt të një koncepti. Si term, drejtësia nënkupton gjithashtu mënyrën se si shoqëria organizon ndarjen e resurseve, kujdesin për të drejtën e të gjithëve të barabartë para ligjit dhe mekanizmat për të adresuar padrejtësitë.

Në fushën juridike, drejtësia përfshin ndjekjen dhe ndëshkimin e krimeve, mbrojtjen e të drejtave të të pezulluarve, të drejtën e dëgjimit, transparente dhe të pandikuar të gjykimit, si dhe respektimin e të drejtave të njeriut. Në nivel social, ajo mund të përfshijë principet e drejtësisë distributive dhe barazinë e mundësive, si dhe përpjekjet për uljen e pabarazive dhe përmirësimin e mirëqenies.

Institucionet kryesore të drejtësisë përfshijnë gjykatat, prokurorinë, avokatët dhe organet administrative që sigurojnë zbatimin e ligjit, lirinë e të nënshtruarve ndaj gjykatës, dhe ruajtjen e pavarësisë së gjyqësorit. Në kontekstet moderne, drejtësia shoqëron principi të shtetit ligjor, luftën kundër korrupsionit dhe përparimin e të drejtave civile dhe të njeriut. Drejtësia është një objektiv i vazhdueshëm i zhvillimit shoqëror dhe institucional.