Drejtësia

Drejtësia është një koncept dhe një praktikë që nënkupton trajtimin e barabartë të të gjitha personave para ligjit dhe respektimin e të drejtave të tyre. Në nivel moral, ajo përfshin parimin e të drejtësisë dhe arritjen e një rendi që mbështet dinjitetin njerëzor. Në nivel ligjor, drejtësia nënkupton zbatimin e ligjit në mënyrë të barabartë, sigurimin e një procesi të drejtë dhe përgjegjshmërinë për shkeljet ligjore.

Drejtësia mund të ndahet në disa kuptime: drejtësia materiale ose distributive, që i referohet mënyrës se si burimet dhe detyrat janë shpërndarë midis njerëzve; drejtësia procedurale, që ka të bëjë me mënyrën se si vendosen, gjykohen dhe zbatohen rregullat ligjore; drejtësia penale dhe jo-penale, që përfshin dënimin dhe rehabilitimin sipas ligjit. Drejtësia sociale nënkupton avancimin e barazisë së mundësive dhe zvogëlimin e pabarazive të thella në shoqëri.

Institucionet kryesore për zbatimin e drejtësisë janë sistemi juridik dhe gjykatat, prokuroria, avokatët dhe institucionet mbikëqyrëse të pavarura. Drejtësia pret nga shteti që të garantojë të drejtat për të gjitha palët, të respektojë të drejtën e gjykimit të lirë dhe të sigurojë qasje të barabartë në drejtësi.

Historikisht, drejtësia ka qenë diskutuar nga filozofë dhe traditat e ndryshme të drejtësisë civile dhe ndërkombëtare. Sot, ajo mbetet një parim themelor për shtetin ligjor dhe për bashkësinë e qytetarëve.