diastólískt

Diastólískt er hugtak sem notað er til að lýsa diastolunni, slökun í hjartanu sem á sér stað milli samdrátta hjartavöðvans. Í þessum hluta hjartahringsins slaka sleglarin og gáttir opnast fyrir blóði sem flytjast frá höfðugátt til slegla. Sleglarnir fyllast að mestu þegar diastólan er í upphafi og lokast þegar sleglarnir byrja aftur að dragast saman. Í diastólískri fyllingu skipta einnig lokur milli gátta og slegla máli, og diastólatími hefur áhrif á hjartavöru og blóðflæði til líffæra.

Diastólískur þrýstingur (diastolic blood pressure) er minnsti þrýstingur slagæðanna þegar hjartað er í diastólu. Hann mælist oft samhliða eða í mælingu með syfjumannabúnaði og er breytilegur eftir aldri, taugakerfi, líkamlegri áreynslu og ástandi hjarta. Fullorðnir venjulega hafa diastólískan þrýsting sem liggur um 60 til 80 millímetra vírana í aðlögun við aðstæður.

Diastólísk vandamál geta komið fram sem diastólísk vanlýsing (diastolic dysfunction), þar sem slökun hjartavöðvans er ófullnægjandi. Orsakir geta verið aukin aldri, háþrýstingur, hjartaáreynsla, skarlönun eða krabbameinslíf, og það getur leitt til hjartabilunar með viðhaldu hjartaútskýring (HFpEF). Einkenni geta verið andþyngsli og bjúgur. Greining byggist oft á samverkandi gögnum frá hjartaómun (echocardiography) og blóðprópum, með áherslu á vöðvaslátt og fyllingarvöxt. Meðferð miðar að uppruna orsaka og samhæfingu með þunglamalegu sýn í hjartalækningum.

Diastólískt er því grundvallartengt hugtak sem nær yfir slökun, fyllingu slegla og minnsta slagæðasvið, og hefur afgerandi áhrif á hjartalífeðlisfræðilegar ferla og blóðflæði.