desensytyzacji

Desensytyzacja to ogólna nazwa procesów prowadzących do zmniejszenia reaktywności organizmu na wybrane bodźce, czynniki lub leki. Obejmuje różne konteksty, od bodźców sensorycznych i reakcji immunologicznych po reakcje emocjonalne. Termin opisuje metody mające na celu ograniczenie nadmiernych odpowiedzi.

W psychologii najczęściej chodzi o desensytyzację systematyczną, terapię behawioralną opracowaną przez Josepha Wolpę. Polega na stopniowym wystawianiu pacjenta na bodziec lękowy w kontrolowanych warunkach, w połączeniu z technikami relaksacyjnymi. Celem jest oswojenie reakcji poprzez odwrażliwianie i ekspozycję, w leczeniu fobii i zaburzeń lękowych.

W medycynie desensytyzacja obejmuje immunoterapię alergenową oraz desensytyzację leków. W alergii polega na podawaniu rosnących dawek alergenu pod ścisłym nadzorem, aż do tolerancji. W przypadku leków pozwala na podanie leku alergizującego, również w kontrolowanych warunkach. Procedury te są stosowane w alergii na leki, jad owadów i inne sytuacje, ale wymagają specjalistycznego planu i monitorowania.

Mechanizmy zależą od kontekstu: w terapii lękowej chodzi o naukę i zmianę reaktywności układu nerwowego, w immunoterapii o modyfikację odpowiedzi immunologicznej. Desensytyzacja różni się od habituacji, która jest prostą adaptacją na powtarzany bodziec bez ukierunkowanego planu terapeutycznego.

Ryzyka obejmują możliwość nasilenia objawów podczas prowadzenia zabiegu, konieczność nadzoru i ograniczoną skuteczność w niektórych przypadkach. Efekty bywają krótkoterminowe, a utrzymanie tolerancji często wymaga kontynuacji terapii.