dünndarm

Dünndarm, mide gelen yiyeceğin ince bağırsakta sindirim ve emilim süreçlerinin yürütüldüğü sindirim sisteminin bölümüdür. Ortalama uzunluğu yetişkinlerde yaklaşık 4–7 metre arasında değişir ve üç alt bölümden oluşur: duodenum (onikiparmak bağırsağı) yaklaşık 25–30 cm, jejunum yaklaşık 2.5 metre, ileum ise yaklaşık 3.5 metre kadardır.

Dünndarmın mukozası yoğun villuslu ve mikrovilluslu olup yüzeyi büyük oranda artan emilim kapasitesi sağlar. İç yüzeyde Lieberkühn villüsleri ve kriptolar bulunur; goblet hücreleri mukus salgılar ve peyer adetleri gibi bağışıklık dokuları yer alır. Mikrobiyota da kısa sürede bağırsak işlevine katkıda bulunur. Duodenumda pankreas enzimleri ve safra karışır; bu karışım besinlerin kimyasal sindirimini kolaylaştırır.

Fonksiyonlar açısından Dünndarm, besinlerin çoğunun emildiği ana merkezdir. Karbonhidratlar, proteinler ve yağlar çoğunlukla bağırsak iç yüzeyine bağlantılı transport mekanizmaları ile emer; yağlar litaz ve lipoprotein yoluyla vücudun doku ve dolaşımına çıkar. Bile asitleri ile yağ hazmı ile ilgili geri emilim ileti sistemi ile geri alınır (ileumda yoğunlaşır). B12 vitamini terminal ileumda intrinsic faktör ile birlikte emilir. Su, elektrolitler ve diğer mineraller de emilir. Yağda çözünen vitaminler de emilim sürecine katılır.

Kan beslemesi üst mezenterik arter üzerinden sağlanır; venöz dönüş portal vene yönelir. Sinirleşme ise vagus siniri ve enterik sinir sistemi tarafından düzenlenir.

Klinik açıdan malabsorpsiyonlar, çölyak hastalığı ve Crohn hastalığı gibi durumlar dünndarmın emilim kapasitesini etkileyebilir; bağışıklık ve bariyer fonksiyonları da bu durumlarda önemli rol oynar.