bráðabirgðahlutfall

Bráðabirgðahlutfall er hugtak sem notað er í tölfræði, hagfræði og fjármálum til að lýsa hlutfalli sem reiknað er af bráðabirgða- eða fyrirliggjandi gögnum áður en endanlegt gildi liggur fyrir. Slík hlutfall gefur tímabundna innsýn í þróun en er ætlað sem fyrirvari fyrir endanlega tölur. Notkun þess byggist á þeirri forsendu að gildi þess geti breytingist þegar fullgild gögn liggja fyrir.

Bráðabirgðahlutföll eru oft notuð þegar tafarlaus svör eru nauðsynleg til að styðja ákvarðanir eða markaðsaðgerðir. Algengar gerðir eru, til dæmis, bráðabirgðatölur um atvinnuleysi, verðbólgu eða fjármálastöðu fyrir tiltekið tímabil. Þau eru byggð á fyrirliggjandi gögnum og geta nýtt forspár- eða leiðréttiaðferðir, en endanlegar tölur geta borið undir sig með meiri nákvæmni þegar fullgild gögn liggja fyrir.

Mikilvægt er að hafa í huga að bráðabirgðahlutfall býr yfir óvissu og getur skekkt samanburð eða staðfestingar. Eftir að endanleg gögn liggja fyrir fer gjarnan endurskoðun og viðeigandi leiðréttingar. Í opinberri tölfræði og fjármálum eru bráðabirgðahlutföll því venjuleg forsendutækni til að miðla nýjustu þróun til almennings og ákvarðana.

Hagstofa Íslands og aðrar stofnanir nota stundum bráðabirgðahlutföll sem hluta af stuttum, tímabundnum útfærslum fyrir ákvarðanir eða til að birta fyrirvaralausa þróun áður en fullgildar tölur liggja fyrir.