brjósk

Brjósk er æðalausur stoðvefur sem veitir sveigjanleika og stuðning án beinagerðar æðakerfis. Næring og súrefni berst til brjóskfrumna (chondrocyta) með dreifingu í gegnum millifrumuvökva. Brjóskfrumur liggja í litlum holum í brjóskmatrix og mynda net sem byggir upp vefinn. Helstu byggingareiningar eru kollagen type II og próteóglýkön, ásamt miklu vatni sem gefur brjóski þéttleika og teygjanleika. Brjósk er oft umlukið perichondrium að utan, nema í liðbrjóski (articular brjósk) þar sem perichondrium er oft látið af skari.

Brjósk skiptist í þrjár megingerðir: hyalínbrjósk, elastískt brjósk og bandbrjósk. Hyalínbrjósk er algengast og finnst í endum langra beina í liðum, í nefi, barkakýli og loftvegi, auk kostalbrjóska sem tengir rifur við bringu. Elastískt brjósk inniheldur teygjanlegar trefjar og finnst í ytri eyrun (pinna), epiglottis og í Eustachian röri. Bandbrjósk er mjög þétt af kollageni og finnst í millilaga hryggjarliða (intervertebral discs), í pubic symphysis og í mennisci í hnénu.

Vöxtur brjósks er takmarkaður og fer fram með interstitial growth (vöxt innan matrix) og appositional growth (frumur utan megin mynda nýja vef). Brjósk næringar og endurnýjunnar er hófleg vegna skorts á æðum, og endurnýjun er hæg og takmörkuð þar sem brjósk skiptir miklu máli fyrir sveigjanleika og höggdempu.

Helstu sjúkdómar tengdir brjóski eru slitgigt (osteoarthritis) og annarrar tegundar bólgur sem vegna skemmda á liðbrjóski leiða til sárs, stífleika og takmörkunar hreyfingar. Meðferð nær oft tilverkum sem reyna að vernda brjósk eða leiðbeina nýmyndun vefja.