boshqariladigan

Boshqariladigan — boshqarish yoki nazorat qilish mumkin bo‘lgan ob’ekt, jarayon yoki tizimni tavsiflovchi sifat. Bu so‘z ko‘pincha texnika, axborot texnologiyalari, sanoat avtomatlashtirish kabi sohalarda qo‘llaniladi. Boshqariladigan narsalar foydalanuvchi, dastur yoki avtomatik tizim tomonidan yo‘naltirilishi yoki o‘zgaruvchan sharoitlarda moslashtirilishi mumkin.

Etymologiya va grammatikasi: boshqar- fe’lidan olingan bo‘lib, ikkilangan koflanishlar yordamida -il- qo‘shimchasi orqali passiv yoki ko‘rsatkich ma’noni beradi, so‘ngra -adigan fe’lli qo‘shimchasi bilan bog‘lanib, “boshqariladigan” ko‘rinishini oladi. Natijada “boshqarish mumkin bo‘lgan” ma’nosini ifodalaydi.

Qo‘llanilishi: asosan texnologik va ilmiy matnlarda ishlatiladi. Misollar: “boshqariladigan tizimlar,” “boshqariladigan jarayonlar,” “boshqariladigan vositalar.” Sharoitga qarab, muhandislik, robototexnika, dasturlash kabi kontekstlarda keng qo‘llanadi.

Tenglamalar va qarama-qarshiliklar: “boshqariladigan” sifatining qarama-qarshi ko‘rinishi ko‘pincha “boshqarilmaydigan” yoki “boshqarilolmagan” sifatlar orqali ifodalanadi. Boshqa o‘xshash atamalar esa “boshqaruv” (control), “boshqaruvchi” (controller, operator) kabi so‘zlardir.

Ko‘rinishlar: Boshqariladigan so‘z biror narsa har qanday sharoitda nazorat qilinishi mumkinligini ko‘rsatadi va keng turdagi sufferlarni tavsiflash uchun qo‘llanadi. See also: boshqaruv, nazorat, avtomatlashtirish.