alkinów

Alkiny to węglowodory nienasycone, które zawierają co najmniej jedno potrójne wiązanie między atomami węgla (C≡C). Ogólna formuła acyklicznych alkinów to CnH2n-2. Potrójne wiązanie składa się z jednego wiązania sigma i dwóch wiązań pi, a atomy węgla tworzące to wiązanie są hybrydyzowane sp, co nadaje cząsteczkom liniową geometrię wokół wiązania (kąt C-C-C około 180°). Najprostszy alkin to acetylen (etyne), C2H2, będący gazem w warunkach standardowych; inne alkiny mogą być cieczami lub stałymi.

Reaktywny charakter alkinów: ulegają addycji na potrójnym wiązaniu. Typowe reakcje obejmują uwodnienie prowadzące do ketonów dla alkinów wewnętrznych i aldehydu dla terminalnych, hydrogenację do alkanów, a także addycję halogenów i hydrohalogenów. Terminalne alkiny cechuje kwasowy charakter H przy triple bond – pKa około 25, co umożliwia deprotonację do jonów alkynylowych.

Synteza i zastosowania: alkiny są ważnymi związkami wyjściowymi w syntezach organicznych, m.in. do produkcji intermediatów plastiku, leków i materiałów. Acetylen bywa używany w spawaniu gazowym i w różnorodnych procesach chemicznych.

Bezpieczeństwo: alkiny są palne; acetylen jest gazem łatwopalnym i może być wybuchowy w pewnych mieszaninach z powietrzem. Należy je przechowywać w odpowiednich warunkach i stosować środki ostrożności.