Wtóry

Wtóry to archaiczna, literacka forma zaimka i przymiotnika oznaczającego „który” używana w pytaniach i w zdaniach względnych. Współcześnie traktuje się ją jako wyraz historyczny lub stylizowany, występujący głównie w tekstach staropolskich, religijnych i w poezji imitującej dawne formy języka. W nowoczesnej polszczyźnie zwykle zastępowana jest przez formę standardową „który”.

Historia i zakres użycia wtórego sięga wojen krzyżowych po średniowiecze oraz do okresu staropolskiego, kiedy to w piśmie spotykało się różne warianty zaimka „który”. W kolejnych epokach forma ta stopniowo odchodziła do lamusa, pozostawiając po sobie ślady przede wszystkim w przekładach, kronikach i pracach o charakterze historycznym lub literackim. Obecnie wtóry występuje najczęściej jako zabieg stylistyczny, mający na celu oddanie tonu dawności lub patosu.

Formy wtórego wciąż układają się w zgodzie z klasyczną odmianą przymiotnika: ma ten sam zakres rodzajowy, liczbowy i przypadkowy co „który”, lecz nie jest powszechnie używany w codziennej mowie. Ze względu na swoją archaiczność jest często omawiany w słownikach języka polskiego jako wyraz dawnego charakteru.

Zobacz także: który (zaimek/demonstratyw), wtórny (w kontekście stylizacji), staropolski.