Veðlánveitendur

Veðlánveitendur er samheiti yfir fjármálastofnanir sem veita veðlán, lán sem eru tryggð með veði, oft fasteign. Veðlán eru algeng tegund langvarandi lána sem byggja á að veðið gegni tryggingu fyrir greiðslu skuldar. Helstu veðlánveitendur eru bankar, sparisjóðir og sérhæfðir lánveitendur sem starfa á fjármögnunarmarkaði. Oft bjóða þeir jafnt íbúðalán sem atvinnuhúsnæðislán, auk bygginga- eða endurnýjunarlána og endurgreiðslulána.

Tilgangur veðlánveitenda er að veita upphaflega fjármögnun fyrir kaup eða þróun eignar og að byggja upp viðskiptatæknilega hæfni með veði í eign sem veitt er til tryggingar. Viðskiptavinir eru almennt einstaklingar eða fyrirtæki sem fellur að kröfum um greiðslugetu, upplýsingar um eignir og verðmat veðs. Lánveitendur meta veðgildi, greiðslugetu, tekjur og skuldir, sem og hámarksláni í hlutfalli við verðmæti veðs (veðhlutfall). Útgáfa veðlána felur oft í sér mismunandi tólf, til aðger, og greiðslukjör sem geta verið fast eða breytileg.

Ferlið felur í sér umsókn, verðmat á eign, undirritun skuldbindinga, veðréttarskráningu og afhendingu láns. Ef skuldari vanefnir, getur veðlánveitandi sótt veðrétt eða farið með fyrirfram markaðssetningu eignar til að endurheimta skuldir, í samræmi við gildandi lög og samningar.

Reglugerð og eftirlit liggja hjá íslenskum fjármála- og seðlaplantakerfi, þ.m.t. Seðlabanka Íslands og Fjármálaeftirlitinu (FME). Neytendalán, upplýsinga- og skilmálareglur, skuldaáætlanir og skýrsluskylda gilda til verndar neytendum og stöðugleika fjármálamarkaðarins. Veðlánarefnið tengist einnig húsnæðismarkaði, verðbólguáhrifum og skuldastyrkingu, sem hafa áhrif á lánatöflu, til dæmis vaxtastig og endurkaupa möguleika.