Tüberküloz

Tüberküloz (TB), Mycobacterium tuberculosis tarafından oluşturulan bir enfeksiyon hastalığıdır. En sık akciğerleri etkiler, ancak vücudun diğer organlarını da tutabilir. Sinsi biçimler (latent TB infection) ile aktif hastalık arasında ayrım vardır.

Bulaşma çoğunlukla solunum damlacıklarıyla olur. Enfekte kişi öksürür, hapşırır veya konuşurken damlacıklar havaya yayılır. Latent enfeksiyonda bakteri vücutta pasif kalır; bağışıklık baskılanınca aktif hastalık gelişebilir.

Belirtiler Pulmoner TB'de uzun süren öksürük (genelde 2–3 hafta veya daha uzun), göğüs ağrısı, kanlı balgam, ateş, gece terlemeleri, kilo kaybı ve halsizlik olabilir. Ekstrapulmoner TB ise beyin, lenf bezleri, kemikler, böbrekler gibi organları tutabilir.

Tanı için Mantoux testi veya IGRA, görüntüleme, balgam mikroskobu ve kültürü ile moleküler testler kullanılır (ör. Xpert MTB/RIF). TB şüphesi olan kişilerde erken başlanması önemlidir.

Tedavi genelde 6 ay sürer: ilk 2 ayda dört ilaçla (isoniazid, rifampin, pirazinamid, etambutol) başlanır, sonraki 4 ayda rifampin ve isoniazid devam eder. Uygun uyum hayati önem taşır; dirençli TB daha uzun ve karmaşıktır.

Önleme, BCG aşısı çocuklarda ağır formları azaltabilir; iyi havalandırma, enfekte olanların izolasyonu ve hızlı tanı tedaviyi azaltır. TB, HIV ile birlikte risk artışı ve dirençli TB tehdidiyle küresel bir halk sağlığı sorunudur.