Stuðlakerfi

Stuðlakerfi er rammi stjórnvalda sem veitir fjárhagslegan stuðning til einstaklinga, fyrirtækja eða tiltekinnar atvinnugreinar með þeim tilgangi að hafa áhrif á verð, framleiðslu, ráðstöfun eða þróun hagkerfisins. Stuðlakerfi eru oft fjármögnuð af ríki eða sveitarfélögum og byggð á lagabindingu og fjárhagsáætlunum. Þau eru notuð til að tryggja orkuöryggi, stuðla að samkeppnishæfni, auka ráðstöfun tekna, stuðla að rannsóknir og nýsköpun eða styðja félagslegt öryggi og jöfnuð.

Helstu gerðir stuðla eru beinir greiðslustyrkir til rekstrar eða verkefna; verð- eða kjörstuðlar sem vernda gegn verðsveiflum eða styðja ákveðin kaup; skattastyrkir eða skattfríðindi sem draga úr kostnaði; opinber lán eða ábyrgðir með vægum kjörum; stuðlar til rannsókna og þróunar (R&D); menntunar- og atvinnustyrkir; og umhverfis- eða orkusjóðstuðlar.

Skipulag og framkvæmd stuðlakerfa byggist oft á lögum eða reglugerðum sem heimila úthlutanir, áætlanagerð í fjárlögum, og úthlutun ráðuneyta eða stofnana. Gagnsæi, skýr skilmálar og matskerfi eru lykilatriði til að tryggja að stuðlarnir standist markmið og forgangsraðingu.

Áhrif stuðlakerfa eru mælanleg yfir tíma og marka oft völd áhrif á atvinnu, verðlag, fjárfestingu og rannsóknir. Gagnrýni snýr að kostnaði, halla til óæskilegra markaðsdrátta, misnotkun eða ójafnri dreifingu, og því eru endurskoðun og mati oft hluti af stöðugu prócessi. Dæmi eru stuðlar til landbúnaðar, rannsóknar og þróunar, dreifðra uppbyggingarverkefna og orku- eða umhverfisstuðla.