Stjörnur

Stjörnur eru glóandi gasboltar sem haldast saman af þyngdarafli og framleiða orku í kjörnum sínum með kjarnafusionu. Vetni umbreytist í helíum og orkan sem losnar kemur út sem ljós og hiti. Sólin er dæmi um stjörnu. Stjörnur myndast í dreifðum gas- og rykskýjum og forstjarna hefst þegar kjarnastarfsemi hefst í kjarna þeirra.

Líf stjarna ræðst af massa hennar. Lág- og meðalstjörnur lifa oft milljarða ára og enda sem hvítir dvergar. Stórar stjörnur lifa stutt, þrefast upp í rauða risastjörnu og endar sem sprengistjörnur; eftir sprengingu geta kjarnarnir skilað neutronstjörnu eða svörtum hola.

Stjörnur eru flokkar eftir hitastigi og lit með spektralklössunum O, B, A, F, G, K og M, þar sem O kallast bláhvít og M er rauður og kaldari. Þetta fyrirkomulag segir mikið um útlit, ljósmagn og þéttleika stjarnanna. Auk þess eru til breytiel star og mörg stjörnupar eða stjörnuhringir.

Fjarlægð stjarna er mæld með paradökum og brúttarbirtu eða birtingarmagni (apparent magn) og algebru magni (absolute magn) notuð til að meta raunverulega ljósmagn þeirra. Stjörnur hafa gegnt mikilvægu hlutverki í mörgum menningarheimum og hafa þjónað sem leiðsögn í siglingum, tímasetningum og vísindalegum rannsóknum.

Það eru talin trilljónir stjarna í heimsálfum og mörg hundruð milljarða í hverri galaxu, sem gerir stjörnur einn stærsta og fjölbreyttasta hluta alheimsins.