Rivojlanayotgan

Rivojlanayotgan ismi o‘zbek tilida “developing” yoki “rivojlanayotgan” ma’nosini anglatadi. Bu sifat iqtisodiyot, davlat yoki hududlar darajasini tasvirlash uchun ishlatiladi va hali to‘liq rivojlangan bo‘lmagan, ammo sanoatlashish, infratuzilma, ijtimoiy ko‘rsatkichlar kabi omillar bo‘yicha o‘sishga intilayotgan holatni ifodalaydi. Oddiy atama sifatida “rivojlanayotgan mamlakatlar” yoki “rivojlanayotgan iqtisodiyot” kabi iboralar bilan keng qo‘llanadi.

Tilshunoslik nuqtai nazaridan, “rivojlanayotgan” fe’llangan faol bo‘lgan zamonlarda yaratilgan sifatdir: rivojlanmoq (to‘plab, o‘sib borish) fe‘lidan olingan ismi sifat. Odatda bu atama nomlar oldidan keladi: “rivojlanayotgan davlatlar”, “rivojlanayotgan iqtisodiyotlar” kabi. Rivojlanayotgan bozorlar yoki hududlar haqida gapirganda, ular ko‘pincha iqtisodiy o‘sish, ishchi o‘rtacha daromadi, infratuzilma, ta’lim va sog‘liq kabi ko‘rsatkichlar bo‘yicha davomli o‘zgarishlar jarayonida bo‘ladi.

Terminning afzalligi shundaki, u keng qamrovli bo‘lib, mintaqaviy yoki xalqaro kontekstdagi turli rivojlanish darajalarini aks ettiradi. Biroq uning chegaralari ham mavjud: rivojlanishning aniq ehtiyot o‘lchovlari kesimdan kesimga farq qiladi, masalan, daromad guruhlari, Inson rivojlanish indeksi (HDI) kabi mezonlar asosida tasniflar o‘zgarishi mumkin. Shuning uchun “rivojlanayotgan” atamasi ko‘p hollarda norasmiy, ta’riflovchi bo‘lib qoladi va turli tashkilotlar tomonidan turli yo‘sinda talqin qilinishi mumkin.