Qumështit

Qumështit është forma e përcaktuar e fjalës "qumësht" në gjuhën shqipe, dhe përdoret për të përshkruar lëngun ushqyes që nxirret nga kafshët shtëpiake dhe konsumohet si ushqim bazë. Ai përmban proteina, kalcium dhe energji dhe shërben si bazë për një sërë produkte bulmetore.

Burimet kryesore të qumështit janë lopët, por qumësht vjen gjithashtu nga dhi dhe dele në zona të ndryshme. Pas nxjerrjes, qumështit mund t'i vihet pasterizimi për të eliminuar patogjenët dhe për të rritur jetëgjatësinë. Në treg gjenden qumësht i freskët, i pastër dhe qumësht me trajtim UHT, secili me karakteristika të ndryshme të ruajtjes.

Qumështit përmban ujë, laktozë, proteina (si kazeinë dhe proteina të tjera), yndyrë dhe minerale si kalciumi dhe fosfori. Ai përmban gjithashtu vitaminat B2 dhe B12. Për shkak të laktozës, disa njerëz kanë intolerancë dhe përdorin qumësht pa laktozë ose alternativa bimore.

Qumështit është bazë për shumë produkte bulmetore, duke përfshirë kos (yogurt), djathë dhe gjalpë, dhe përdoret në pije si kafe me qumësht. Ruajtja e duhur me frigorifer të afërm me 4°C ndihmon në shmangien e ngjitjes dhe rrit jetën e tyre. Data e skadencës varet nga trajtimi dhe mënyra e ruajtjes.

Në kulturën shqiptare, qumështit dhe bulmetet janë të përditshme dhe luajnë një rol të rëndësishëm në ushqimin familjar, sidomos në mëngjes dhe gatimet tradicionale.