Proporcja

Proporcja to relacja między dwiema lub więcej wielkości, która wyraża równoważność ich ilorazów. W matematyce proporcja to równanie typu a/b = c/d, gdzie b i d są różne od zera. Z równania tej postaci wynika, że ad = bc po przemnożeniu krzyżowym.

W praktyce wyróżnia się proporcje bezpośrednie (direct proportion): gdy jedna wielkość rośnie, druga również rośnie, na wzór a = k b; oraz proporcje odwrotne (inverse proportion): gdy jedna rośnie, druga maleje, na wzór a b = k.

Wykorzystywanie proporcji umożliwia skalowanie, przeliczanie jednostek i porównywanie wielkości. Gdy zachowuje się proporcje, obrazy, modele i elementy konstrukcyjne pozostają podobne pod względem kształtu.

Przykłady obejmują: przepisy kulinarne, w których składniki rosną zgodnie z proporcją; skale map i rysunków technicznych; podobieństwo trójkątów w geometrii; konwersje jednostek.

W kontekście sztuki i nauk przyrodniczych pojęcie proporcji bywa powiązane z pojęciem proporcji ciała, kompozycji i równości rozmiarów. Słowo pochodzi od łacińskiego proportionalis; w języku polskim oznacza właśnie zasadę równych ilorazów.

---