PCRpróf

PCRpróf eru tæki til að greina erfðaefni með fjölföldun tiltekins DNA- eða RNA-samsæris. Aðferðin byggist á polymerase chain reaction (PCR) og felur í sér að tiltekið erfðamagn er fjölfaldað í mörgum hringjum til að gera það greinanlegt. Í RT-PCR, sem notað er við veirur með RNA-gen, er RNA fyrst umbreytt í cDNA með reverse transcriptase og síðan fjölfaldast í PCR-hringjum.

Real-time RT-PCR (RT-qPCR) mælist í hverju skrefi og gefur bein vísbending um tilvist erfðamagns. Flúrljósandi probes eða litarefni mæla fjölda afritanna og niðurstaðan kemur oft fram sem já/nei. Aðferðin er með háan nákvæmni- og sértækni og er almennt fyrsta val í klínískri greiningu og faraldsfræði.

Framkvæmd PCR-prófs felur í sér sýnatöku frá öndunarfærum; algengt er að safna nasopharyngeal- eða oropharyngeal-sýnum, en sumir nota einnig salivatöku. Sýnin eru flutt til rannsóknar og RNA-eining er einangruð fyrir RT-qPCR. Gæðakerfi og innri- og ytri stjórnir eru notuð til að tryggja framkvæmd og gæði.

Nákvæmni prófsins getur verið há en háð mörgum þáttum, svo sem tímasetningu sýnatöku og sýnisskila. Röng neikvæð niðurstaða getur komið fram ef sýni er tekið of snemma eða ef fjölföldunin er ófullkomin; röng jákvæðni er sjaldgæf en getur átt sér stað vegna mengunar eða tæknilegra annmarka. Niðurstöður eru því oft metnar í samráði við sjúkrasögu og aðrar rannsóknir.

PCRpróf hafa gegnt lykilhlutverki í greiningu smitsjúkdóma og hafa verið sérstaklega útbreidd í COVID-19-greiningu. Þau eru einnig notuð í klínískri læknisfræði og rannsóknarstarfi, til að þróa ný próf og í faraldsfræði. Gæða-, staðla- og reglugerðarkröfur gilda fyrir framkvæmd, úrvinnslu og birtingu niðurstaðna.